TEST- Δεξιότητες

Δεξιότητες VS Ικανότητες (συνοπτικά)

Οι ικανότητες είναι προσωπικές – Ψυχολογικές ιδιαιτερότητες του κάθε ανθρώπου που συνθέτουν το σύνολο των δυνατοτήτων του. Με απλά λόγια λέγοντας ότι το άτομο έχει κάποιες ικανότητες, εννοούμε τα ταλέντα, τις κλίσεις ή τις προδιαθέσεις που αναπτύχθηκαν με την αλληλεπίδραση κληρονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Ενώ με τον όρο δεξιότητες εννοούμε με τι ευκολία, ακρίβεια και ταχύτητα κάποιο άτομο εκτελεί μια σειρά από ενέργειες. Οι δεξιότητες αποκτώνται, αναπτύσσονται και καλλιεργούνται με την εκπαίδευση, τη συστηματική προσπάθεια και άσκηση καθώς και με τη σχετική εμπειρία που αποκτά το άτομο στη ζωή του.

Οι Δεξιότητες έχουν σχέση με την προσωπικότητά μας, με τον τρόπο που λειτουργούμε και αντιμετωπίζουμε διάφορα θέματα στην προσωπική, στην επαγγελματική και στην κοινωνική μας ζωή. Πιο συγκεκριμένα, με τον όρο δεξιότητα εννοούμε το βαθμό ευκολίας, ακρίβειας και ταχύτητας με τον οποίο εκτελούμε μια σειρά από ενέργειες, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε μια κατάσταση, να δράσουμε, να λύσουμε ένα πρόβλημα, στην προσωπική, επαγγελματική και στην κοινωνική μας ζωή.

Χαρακτηριστικά των δεξιοτήτων
Οι δεξιότητες μαθαίνονται/καλλιεργούνται μετά από εκπαίδευση και κατάρτιση, πρακτική άσκηση και συστηματική προσπάθεια. Δηλαδή η απόκτηση, ανάπτυξη και έκφραση τους εξαρτάται, τόσο από τα προσωπικά χαρακτηριστικά, όσο και από τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ της προσωπικότητες και της γενικότερης κατάστασης.

Τα επιθυμητά χαρακτηριστικά που οι εργοδότες αναζητούν στους εργαζομένους δεν είναι πια μόνο πτυχία, εμπειρία και γνώσεις, αλλά και άλλα χαρακτηριστικά που έχουν σχέση με την προσωπική και κοινωνική εικόνα του εργαζομένου. Αυτά τα χαρακτηριστικά τα αποκαλούμε Soft Skills ή Κοινωνικές και προσωπικές δεξιότητες ή Ήπιες δεξιότητες ή Οριζόντιες δεξιότητες. Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων αυτών δηλαδή η προσπάθεια για προσωπική ανάπτυξη και εξέλιξη είναι μια συνεχής διαδικασία που κρατάει μια ζωή. Οι δεξιότητες καλλιεργούνται μέσα από την ενεργό δράση και τις ευκαιρίες για μάθηση που μας παρέχουν η οικογένεια, την εκπαίδευση, η ευρύτερη κοινότητα. Χρειάζεται, όμως, θέληση και προσωπική συστηματική προσπάθεια για την ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων.

Ικανότητες είναι οι προσωπικές δυνατότητες κάθε ατόμου, που μπορεί να είναι ταλέντα, κλίσεις ή προδιαθέσεις και αναπτύχθηκαν ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης κληρονομικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Oι ικανότητες αυτές μπορεί να είναι εμφανείς ή και όχι. Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο μπορεί να έχει κάποιες κλίσεις, αλλά να μην του δόθηκε ποτέ η ευκαιρία να τις αναδείξει. Οι ικανότητές μας είναι τα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζεται οποιασδήποτε προσπάθεια για εκπαίδευση, μάθηση, επιδόσεις ή επιτεύγματα σε διάφορους τομείς όπως είναι ο αθλητισμός, η τέχνη, η επιστήμη. Οι ικανότητές μας είναι, με άλλα λόγια, οι βασικές αποσκευές που έχουμε στη διάθεσή μας για το προσωπικό μας ταξίδι στη ζωή. Σκόπιμο είναι να φροντίζουμε να τις ανακαλύπτουμε και να τις βελτιώνουμε όσο μπορούμε.

Μπορούμε να χωρίσουμε τις ικανότητες σε γενικές και σε ειδικές.

  • Οι Γενικές Ικανότητες εκδηλώνονται σε κάθε δραστηριότητα του ατόμου (π.χ. αντίληψη, μνήμη, ικανότητα προφορικής ή/ και γραπτής έκφρασης κ.ά.).
  • Οι Eιδικές Ικανότητες εκδηλώνονται σε συγκεκριμένους και εξειδικευμένους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και συνήθως συνδέονται με κάποιες επαγγελματικές δραστηριότητες (π.χ. οι μουσικές ή αθλητικές).

Διάκριση Ικανοτήτων

  • Αισθητηριακές ικανότητες (π.χ. ικανότητες όρασης, αφής, ακοής)
  • Ικανότητες σε σχέση με σωματικά χαρακτηριστικά (μυϊκή ικανότητα, σωματική αντοχή και δύναμη, συντονισμός κινήσεων κτλ.)
  • Μηχανικές ικανότητες (π.χ. κατανόησης λειτουργίας μηχανών και τεχνικών λειτουργιών)
  • Νοητικές ικανότητες (π.χ. γλωσσικές ικανότητες, παρατηρητικότητα, αντίληψη χώρου, μαθηματική ικανότητα, μνήμη, φαντασία, δημιουργική ικανότητα κτλ.)
  • Καλλιτεχνικές ικανότητες (μουσικής, εικαστικών, υποκριτικής, χορού κτλ.).

Τα τελευταία χρόνια σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ έχουν διαφοροποιηθεί σημαντικά οι δεξιότητες που απαιτούν οι επιχειρήσεις από τους εργαζόμενους. Πριν από 25 χρόνια η απουσία γνώσης χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή δεν έπαιζε κανέναν απολύτως ρόλο ώστε να βρει κάποιος μια θέση εργασίας. Σήμερα, είναι μια δεξιότητα που θεωρείται αυτονόητη. Σε πέντε χρόνια από τώρα, το 35% των δεξιοτήτων που θεωρούνται ουσιαστικές σήμερα, θα θεωρούνται αυτονόητες, με άλλα χαρακτηριστικά να απαιτούνται πλέον. Συγκεκριμένα σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ οι 10 δεξιότητες που αναζητά κάθε εταιρεία από το 2020 είναι:

1.Γνώση ανάγνωσης δεδομένων: Τα δεδομένα έχουν καταστεί το σημαντικότερο πλεονέκτημα κάθε εταιρείας και θεωρούνται το «καύσιμο» της 4ης βιομηχανικής επανάστασης. Έτσι εταιρείες πρέπει να προσλαμβάνουν άτομα που γνωρίζουν πώς να διαβάζουν τα δεδομένα αλλά και που έχουν και τις ικανότητες να μετατρέπουν τα δεδομένα σε επιχειρηματική αξία.

2.Τεχνικές δεξιότητες: Οι τεχνικές δεξιότητες θα απαιτούνται από τους εργαζόμενους σε κάθε σχεδόν εργασία καθώς τα ψηφιακά εργαλεία χρησιμοποιούνται όλο και πιο συχνά. Τεχνητή νοημοσύνη, Internet of Things, εικονική και επαυξημένη πραγματικότητα, ρομποτική, blockchain και άλλα θα γίνουν μέρος της καθημερινής εμπειρίας κάθε εργαζόμενου.

3.Προσαρμοστικότητα και ευελιξία: Όσο πιο γρήγορα αλλάζει ο κόσμος, ο χρόνος ζωής των δεξιοτήτων μειώνεται συνεχώς. Γι’ αυτό οι υπάλληλοι θα πρέπει να μαθαίνουν νέες δεξιότητες καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους και να ξέρουν ότι θα πρέπει να προσαρμόζονται σε κάθε αλλαγή.

4.Δημιουργικότητα: Ανεξάρτητα από το πόσες μηχανές λειτουργούν δίπλα μας, οι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι καλύτεροι όσον αφορά στην δημιουργικότητα. Είναι σημαντικό να απασχολούνται δημιουργικοί άνθρωποι από εταιρείες για να επινοούν, να φαντάζονται νέα πράγματα και να ονειρεύονται ένα καλύτερο αύριο.

5.Συναισθηματική νοημοσύνη (EQ): Οι εργαζόμενοι είναι επίσης καλύτεροι από τα μηχανήματα καθώς διαθέτουν συναισθηματική νοημοσύνη – την ικανότητά μας να γνωρίζουμε, να ελέγχουμε και να εκφράζουμε τα συναισθήματά μας και τα συναισθήματα των άλλων-. Αυτή η ικανότητα είναι σημαντική όσο υπάρχουν άνθρωποι στο εργατικό δυναμικό.

6.Πολιτιστική νοημοσύνη και πολυμορφία: Οι εταιρείες είναι ολοένα και πιο ποικίλες και οι αποτελεσματικοί εργαζόμενοι πρέπει να μπορούν να σέβονται τις διαφορές και να συνυπάρχουν με ανθρώπους διαφορετικής φυλής, θρησκείας, ηλικίας, φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις λειτουργούν σε διεθνή σύνορα, κάτι που σημαίνει ότι είναι σημαντικό οι εργαζόμενοι να σέβονται άλλους πολιτισμούς, γλώσσες, πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις.

7.Ηγετικές δεξιότητες: Οι ηγετικές δεξιότητες είναι πρωταρχικής σημασίας όχι μόνο για όσους βρίσκονται στο top Management μιας εταιρείας αλλά και για όλους τους εργαζόμενους. Στο μέλλον θα υπάρχουν περισσότερα άτομα που θα βρίσκονται σε θέσεις λήψης αποφάσεων, ανεξαρτήτως εάν θα ηγούνται ομάδες εργασίας ή ολόκληρα τμήματα.

8.Η κρίση και η λήψη πολύπλοκων αποφάσεων: Τα μηχανήματα ενδέχεται να είναι σε θέση να αναλύουν τα δεδομένα με ταχύτητα και σε βάθος που είναι αδύνατον να κάνουν οι άνθρωποι, αλλά πολλές αποφάσεις σχετικά με πώς πρέπει να αξιοποιούνται οι πληροφορίες που παρέχονται από τις μηχανές, πρέπει να γίνονται ακόμη από τους ανθρώπους. Όσοι λοιπόν, είναι σε θέση να αξιοποιούν τις πληροφορίες από τα δεδομένα, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι αποφάσεις μπορούν να επηρεάσουν την ευρύτερη κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των ηθικών επιπτώσεων, είναι απαραίτητοι για μία θέση στην εταιρεία.

9.Συνεργασία: Στην αναζήτηση εργαζομένων στην 4η βιομηχανική επανάσταση, οι εταιρείες θα δίνουν έμφαση σε δεξιότητες που είναι ανθρώπινες, όπως η συνεργασία και οι ισχυρές διαπροσωπικές δεξιότητες. Θα θέλουν εργαζόμενους οι οποίοι στην ομάδα τους θα μπορούν να αλληλεπιδρούν καλά με τους άλλους αλλά και να βοηθούν την επιχείρηση να προχωρά ομαδικά.

10. Κριτική σκέψη: Δεν υπάρχει έλλειψη πληροφοριών και δεδομένων, αλλά τα άτομα που έχουν την ικανότητα να διακρίνουν ποιες πληροφορίες είναι αξιόπιστες μέσα από το πλήθος των πληροφοριών – πολλές εκ των οποίων είναι παραπληροφόρηση – όπως τα fake news, η προπαγάνδα αλλά και άλλα, θα είναι σημαντικά για την επιτυχία μιας εταιρείας.

Soft Skills VS Hard skills (συνοπτικά)

Τα Hard Skills αναφέρονται στις τεχνικές δεξιότητες, τις εξειδικευμένες γνώσεις και την τυπική επαγγελματική αρτιότητα ενός ατόμου να διεκπεραιώσει μια εργασία, σε ένα συγκεκριμένο επαγγελματικό πλαίσιο ή πεδίο, τα Soft Skills αναφέρονται στον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο συνδυάζει και εφαρμόζει τις τεχνικές και γνωστικές του ικανότητες, με τις  διαπροσωπικές και επικοινωνιακές του δεξιότητες για την αποτελεσματικότερη  διεκπεραίωση της εργασίας του. Τα Soft Skills είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν και να αξιολογηθούν, σε σχέση με τα Hard Skills, καθώς αποτελούν περισσότερο ποιοτικά στοιχεία αλληλεπίδρασης του ατόμου με το αντικείμενο και το πλαίσιο εργασίας, όπου λειτουργεί. Σε αντίθεση με τις ‘κάθετες’ δεξιότητες (hard skills) που συνδέονται με τον Δείκτη Νοημοσύνης (IQ), όσοι έχουν αναπτυγμένες τις ‘οριζόντιες’ δεξιότητες (soft skills) έχουν αναπτυγμένη Συναισθηματική Νοημοσύνη (EQ).

Soft Skills ονομάζονται οι δεξιότητες της προσωπικότητας του ατόμου που αποτελούν τη βάση της προσωπικής και εργασιακής επιτυχίας του, αλλά και των οργανισμών που τα μέλη τους διέπονται από αυτές. Τα soft skills είναι αυτά που βοηθούν τα στελέχη των επιχειρήσεων και τους υπεύθυνους προσλήψεων να διαφοροποιούν τους κατάλληλους υποψηφίους με τους ιδανικούς υποψηφίους. Στις περισσότερες ανταγωνιστικές αγορές εργασίας, τα κριτήρια πρόσληψης δεν σταματούν στο κομμάτι των hard skills (τεχνικές δεξιότητες) δηλαδή τις εξειδικευμένες γνώσεις πάνω στο πτυχίο. Ένα παραγωγικό και υγιές περιβάλλον εργασίας εξαρτάται κυρίως από τα soft skills. Εξάλλου, ο χώρος εργασίας είναι ένας διαπροσωπικός χώρος, όπου οι σχέσεις πρέπει να οικοδομηθούν και να καλλιεργηθούν, οι προοπτικές πρέπει να ανταλλάσσονται και τα προβλήματα  πρέπει να επιλύονται.

Τα Soft Skills περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:

  • Επικοινωνία (Communication)
  • Δυνατότητα εργασίας υπό πίεση και καλή διαχείριση του χρόνου (Ability to Work Under Pressure & Time Management)
  • Αυτοκινητοποίηση (Self motivation)
  • Ευελιξία (Flexibility)
  • Ηγεσία (Leadership)
  • Υπευθυνότητα (Responsibility)
  • Ομαδική Δουλειά (Teamwork)
  • Επίλυση Προβλημάτων (Problem Solving)
  • Αποφασιστικότητα (Decisiveness)
  • Διαπραγμάτευση (Negotiation)
Τα hard skills είναι τυπικά και μερήσιμα προσόντα / εξειδικευμένες επαγγελματικές ικανότητες, που μπορούν εύκολα να προσδιοριστούν και να αξιολογηθούν. Παράδειγμα: έχω γνώσεις γεωπονικής (hard skill) κι έχω κι πτυχίο γεωπόνου που πιστοποιεί αυτές τις γνώσεις και το οποίο μπορεί να αξιολογηθεί – βάσει του βαθμού πτυχίου και του Πανεπιστημίου το οποίο το απένειμε. Στα hard skills συμπεριλαμβάνονται όλες οι συγκεκριμένες εκείνες ικανότητές μας που μπορούν να καθοριστούν με σαφήνεια και να μετρηθούν, όπως οι γνώσεις της λογιστικής, της φυσικής, των μαθηματικών, των προγραμμάτων λογισμικού, κ.ό.κ., γνώσεις, που αποκτώνται σήμερα μέσα από τις εκάστοτε δομές εκπαίδευσης (σχολεία, πανεπιστήμια, σχολές εξειδίκευσης) και μπορούν να πιστοποιηθούν με αντίστοιχα διπλώματα. Ονομάζονται hard Skills  οι εξειδικευμένες επαγγελματικές ικανότητες και γνώσεις που είναι απαραίτητες για τη διεκπεραίωση συγκεκριμένου έργου. Τα Hard Skills  συχνά αναφέρονται στο βιογραφικό σας σημείωμα και είναι εύκολο για έναν εργοδότη να τις αναγνωρίσει. Αφορούν όλες τις συγκεκριμένες εκείνες ικανότητες που μπορούν να καθοριστούν με σαφήνεια και να μετρηθούν, όπως οι γνώσεις της λογιστικής, της φυσικής, των μαθηματικών, των προγραμμάτων λογισμικού, κ.ό.κ., γνώσεις, που αποκτώνται σήμερα μέσα από τις εκάστοτε δομές εκπαίδευσης (σχολεία, πανεπιστήμια, σχολές εξειδίκευσης) και μπορούν να πιστοποιηθούν με αντίστοιχα διπλώματα.